Vandaag neem ik de vrijheid om een passage uit ‘De mythe van normaal’ van Gabor Mate te citeren.
“‘Alle trauma’s zijn preverbaal’, schrijft psychiater Bessel van der Kolk. Zijn uitspraak is om twee redenen waar. Ten eerste ontstaan de psychische wonden die we oplopen vaak voordat onze hersenen in staat zijn om een verhaal in woorden uit te drukken [in onze vroege kindertijd].
Ten tweede worden sommige verwondingen, zelfs als we al kunnen praten, ingeprent in gebieden van ons zenuwstelsel die niets met taal of begripsvorming te maken hebben. (…) Ze worden ergens in ons opgeslagen waar woorden en gedachten niet bij kunnen.”
Als woorden in de weg staan
In mijn werk als Stembevrijder ervaar ik steeds weer dat heling plaatsvindt wanneer primaire emoties in een veilige omgeving geuit kunnen worden. Wat vastzit, vaak al jarenlang, wordt zingend tot expressie gebracht en zo ontstaat ruimte. Je zingt jezelf letterlijk vrij.
Woorden zijn daarbij vaak totaal overbodig. Sterker nog, het nadeel van woorden is dat ze je in je hoofd houden.
En, zoals Bessel van der Kolk zegt, heb je vaak helemaal geen beschikking tot de juiste woorden om je gevoel accuraat te beschrijven. Het gevoel dat je wilt uiten stamt namelijk vaak uit de vroege kindertijd, waarin je nog geen (volledige) beschikking had tot taal. De herinnering ligt niet in woorden opgeslagen, maar in een gevoel. En dat gevoel ken je maar al te goed.
De neiging om grip te zoeken
Zo’n gevoel kan overweldigend zijn of ongrijpbaar. Onze eerste neiging is daarom vaak om via taal enigszins grip te krijgen op het gevoel. We analyseren onze gedachten of gaan erover in gesprek met een vertrouwenspersoon. Mijn ervaring is dat dit contraproductief kan werken.
Onze problemen oplossen via woorden en gedachten is niet alleen een heilloze onderneming (zoals Bessel van der Kolk zegt: de verwondingen worden ergens in ons systeem opgeslagen waar woorden en gedachten niet bij kunnen), het is vooral ook misleidend. Je zou de behoefte aan woorden en gedachten kunnen zien als een heel subtiele manier van het onder de duim houden van je emoties. Van emoties die in feite staan te schreeuwen om geuit te worden.
Om te doen wat je als kind niet kon. Je angst, pijn, verwarring, boosheid, of wat dan ook te uiten. Primair. En dat is precies waar Stembevrijding steeds weer toe uitnodigt: je gevoel zingend tot expressie brengen. Voorbij aan woorden. Uiten wat er diep van binnen in je leeft.
Hoe werkt dat in de praktijk?
Misschien vraag je je af hoe dat in de praktijk uitziet. En of jij dat wel kunt. Eigenlijk is het heel eenvoudig. Ik help je om te lokaliseren wat je voelt en waar je dat voelt in je lijf. Ik begeleid je om naar dat gevoel toe te gaan, er op in te ademen, en het vervolgens in klank naar buiten te brengen. In jouw tempo, in jouw maat.
Mijn aanwezigheid helpt je om bij jezelf te blijven. Ik vertrouw er rotsvast op dat er niet meer gebeurt dan jij aankan. Dat je stem je precies daarheen brengt waar je moet zijn.