Zing jezelf vrij!

Die vraag krijg ik regelmatig. Het antwoord is simpel: nee. Stembevrijding gaat niet over mooi zingen, maar over uiten wat er in je leeft. Hoe dat klinkt is totaal niet belangrijk.

Ik zeg weleens: je hebt je stem niet gekregen om mee te doen aan Idols. In het Westen hebben wij zingen tot een kunst verheven wat sommigen wel kunnen en anderen niet. We gaan daarmee voorbij aan het feit dat we allemaal op de eerste plaats onze stem hebben gekregen om onszelf te uiten. Kijk maar eens naar kleine kinderen, die laten wel horen wat ze willen. Die zijn nog niet verleerd om hun stem te gebruiken als verlengstuk van henzelf.

Zingen is onze natuurlijke manier van expressie. Je stem is een medicijn. Een ingang naar verbinding met jezelf. Een middel om los te zingen wat vastzit. Dat is geen kleinigheid.

Laat jezelf dus alsjeblieft niet beperken door de overtuiging dat jouw zingen mooi moet zijn.

Mensen komen bij mij vanwege verschillende redenen. De gemene deler is vrijwel altijd dat ze zichzelf (meer) willen uiten. Ze willen ruimte innemen, loskomen, energie laten stromen, hun hart volgen, zichzelf zijn. Zichzelf minder inhouden.

Daarnaast hoor ik vaak dat mensen op zoek zijn naar een veilige omgeving waarin ze dingen kunnen uitproberen, zonder negatieve consequenties. Sommige mensen zitten met een vol hoofd. Anderen hebben last van kritische stemmen. Of zijn het zat om voortdurend hun best te doen.

Of ik hoor van mensen dat ze meer verbinding met zichzelf willen ervaren. Meer willen ontspannen. En hun gevoelens en behoeftes meer willen toelaten.

Er zijn ook mensen die bij mij komen omdat ze vrijer willen leren zingen. Zij zitten bijvoorbeeld in een koor of zingen solo en ervaren daar belemmeringen in. Of mensen die vroeger veel zongen en dat nu als volwassene niet meer doen, maar wel het verlangen hebben om vrijuit te zingen.

Ook zie ik regelmatig mensen met keelklachten en keelblokkades. (Ik heb de opleiding logopedie gevolgd.)

Of mensen die emoties uit het verleden willen uiten. Die bevrijdend willen zingen en dansen. Die voelen dat er iets vastzit wat eruit wil.

Daarnaast werk ik ook met mensen die stotteren.

Ja, stembevrijding is lichaamsgericht. Zingen is in zichzelf natuurlijk al een lichamelijke aangelegenheid: je gebruikt je adem, middenrif, strottenhoofd, kaken, houding, etc.

En daarnaast maken we bij stembevrijding steeds heel gericht de verbinding met het lichaam. Omdat je lijf altijd in het nu is. En omdat er een enorme wisselwerking is tussen emoties, gedachten en je lichaam. Vaak zitten emoties in je lichaam opgeslagen. Wanneer je daarnaartoe gaat en er klank aangeeft, dan kunnen die emoties en blokkades vrijkomen. Door bewust ruimte te geven aan wat er gebeurt in je lichaam, kun je weer toegang krijgen tot het zelfhelend vermogen van je systeem.

Tijdens het zingen ontstaat er als het ware een voortdurende stroom van wisselwerking tussen zingen, ervaren van emoties en het waarnemen van je lijf. Want je lichaam geeft op haar beurt ook weer allerlei informatie. Bijvoorbeeld over wat je wel en niet wil. Waar je behoeften en grenzen liggen. Zo brengt de wisselwerking tussen zingen, emoties en lichamelijke sensaties je naar diepere lagen in jezelf.

Tot slot zijn lichaamsgerichte oefeningen vaak hele fijne starters van een workshop of een sessie. Ze brengen je dichter bij jezelf en hebben vaak als effect dat je jezelf meer op je gemak voelt. En natuurlijk kunnen lichaamsgerichte oefeningen an sich je ook allerlei informatie en inzichten geven.

Onderzoek laat zien dat zingen een positieve invloed kan hebben op je zenuwstelsel. Dat heeft te maken met de nervus vagus: een belangrijke zenuw die betrokken is bij rust, herstel en een gevoel van veiligheid.

De nervus vagus heeft verbindingen met onder andere je longen, stembanden, keel en oren. En als je zingt, gebruik je juist die gebieden intensief. Daarom kan zingen zo’n regulerend effect kan hebben op je zenuwstelsel.

Maar ik denk zelf dat het sterk regulerende effect van stembevrijding ‘m waarschijnlijk nog meer zit in drie andere dingen.

Ten eerste co-regulatie. Tijdens stembevrijding doe je steeds opnieuw de ervaring op dat je jezelf kunt laten zien en dat daar ruimte voor is. Je hoeft jezelf niet terug te trekken, aan te passen of te verdedigen. Want de afwijzing waar je bang voor bent, blijft uit. Juist die ervaring van veilig contact helpt je zenuwstelsel om te ontspannen. Voor veel zenuwstelsels is dit zelfs een nieuwe ervaring.

Het tweede element is expressie. Veel van ons hebben geleerd om gevoelens, impulsen en woorden in te houden. Dat kost ons zenuwstelsel voortdurend energie. Tijdens stembevrijding krijgen die gevoelens, gedachten en lichamelijke impulsen een veilige manier om tot expressie te komen. Juist daardoor ontstaat er vaak meer ruimte, ontspanning en verbinding met jezelf.

Bij stembevrijding reguleren we dus niet door gevoelens weg te maken, maar door ze veilig te kunnen ervaren én uitdrukken. Voorbeeld: wanneer ik je vraag om je emotie te uiten via een zucht dan is dat niet om je emotie weg te zuchten. En het is ook geen vorm van self-soothing (hoewel dat in zichzelf een gezonde vaardigheid is). Bij stembevrijding gaat het om het afmaken van een onafgemaakte reactie. Daardoor kan het lichaam weer terugkeren naar regulatie.

(Daarbij moet ik wel de kanttekening maken dat stembevrijding lang niet altijd gaat over een onafgemaakte reactie. We gebruiken nog veel andere manieren van zingen die heilzaam zijn voor je systeem. Bijvoorbeeld het zingen van je verlangen of jezelf tot uiting brengen door het zingen van je naam. To name a few.)

Een derde element is misschien wat lastiger onder woorden te brengen. Maar ik denk dat waarheid een regulerende werking heeft. Je kent het misschien wel: een moeder die geïrriteerd is maar blijft zeggen ‘nee hoor, mama is niet boos’. Dat voelt onveilig voor een kind. Niet zozeer omdat moeder boos is, maar omdat haar woorden niet overeenkomen met wat het kind ervaart.

Dat werkt bij onszelf net zo.

Want wanneer je tegen jezelf zegt dat het goed gaat terwijl je eigenlijk bang, verdrietig of boos bent, ontstaat er een soort innerlijke spanning. Je lichaam voelt het één, terwijl je woorden iets anders zeggen.

Op het moment dat je – in de liefdevolle aanwezigheid van een ander – uitspreekt hoe je je voelt, óók (of juist) als dat gevoel helemaal niet prettig is, dan leidt dat automatisch tot ontspanning. Omdat je lichaam en je woorden weer hetzelfde verhaal vertellen. Het lijkt een paradox, maar je systeem kan dan ontspannen in de waarheid.

Dit is een vraag die ik weleens krijg van mensen die veel hebben meegemaakt. Mijn antwoord hierop is dat je erop mag vertrouwen dat ik zelf mijn eigen grenzen bewaak. Je hoeft je dus geen zorgen te maken dat jouw emoties en reacties te veel voor mij zijn. En als dat wel zo is, dan geef ik het aan. Jij hoeft je hier dus niet mee bezig te houden.

Veel van ons hebben ooit – vaak zonder dat we het doorhadden – manieren ontwikkeld om onszelf te beschermen. Je houdt je in en past je aan. Je doet bepaalde dingen juist wel of niet, om maar niet afwezen te worden. Of om dat gevoel van afwijzing maar niet te hoeven voelen.

Dat zijn geen slechte gewoontes. Het zijn beschermingsmechanismen: ze hebben je ooit geholpen om met een moeilijke situatie om te gaan. Daarom probeer ik ze tijdens stembevrijding ook niet weg te krijgen.

Sterker nog: je mag dankbaar zijn voor je beschermingsmechanismen. Ze hebben jarenlang hun best gedaan om jou te beschermen. En misschien merk je ook wel dat je ze vaak genoeg nog heel hard nodig hebt.

Het punt is dat er tijdens stembevrijding iets gebeurt waar je beschermingsmechanismen waarschijnlijk helemaal niet op gerekend hebben. Je laat iets van jezelf zien… en er komt geen afwijzing. Sterker nog: er ontstaat verbinding.

In de psychologie wordt dat wel een corrigerende emotionele ervaring genoemd. Je zenuwstelsel doet een nieuwe ervaring op. Niet omdat iemand je vertelt dat je er mag zijn, maar omdat je het daadwerkelijk ervaart.

En doordat ik lichaamsgericht werk kan ik je ook daadwerkelijk in contact brengen met je beschermingsmechanismen. Ik kan je begeleiden om er een (wederzijds) gesprek mee aan te gaan. Dan kan het beschermingsmechanisme voelen dat jij sterker wordt, zodat het minder nodig is.

Dat kan. Veel mensen die bij mij komen, voelen spanning in hun keel. Sommigen hebben het gevoel dat er een brok zit. Anderen ervaren een dichtgeknepen keel, moeten veel slikken, hebben last van luchtbellen of merken dat hun stem niet vrij klinkt.

Dat is niet zo vreemd. Je keel is de plek waar je adem, je stem en je woorden samenkomen. Als je jezelf regelmatig inhoudt, emoties wegslikt of niet uitspreekt wat er in je leeft, dan kan zich dat ook lichamelijk laten voelen.

Tijdens stembevrijding proberen we die spanning niet weg te krijgen. We worden er juist nieuwsgierig naar. Vaak blijkt de spanning in je keel samen te hangen met een beschermingsreactie van het lichaam. Niet omdat er iets mis is met je keel, maar omdat je lichaam ooit heeft geleerd dat het veiliger was om jezelf in te houden.

En wanneer dat beschermingsmechanisme zich veilig genoeg voelt, ontstaat er als vanzelf meer ruimte. Niet omdat je de blokkade hebt geforceerd om weg te gaan, maar omdat ze haar werk niet meer zo hard hoeft te doen.

Dat betekent niet dat iedere keelblokkade een emotionele oorzaak heeft. Soms spelen er ook medische of stemtechnische factoren mee. Daarom raad ik bij aanhoudende of onverklaarbare klachten altijd aan om deze door een arts of logopedist te laten beoordelen.

Maar wanneer de spanning samenhangt met jezelf inhouden, niet durven voelen of niet durven uiten, dan kan stembevrijding een heel waardevolle ingang zijn.

Omdat ik het belangrijk vind dat er laagdrempelige plekken zijn waar mensen kunnen ervaren dat ze volledig zichzelf mogen zijn. En dat die plekken voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk zijn, zonder dat geld een belemmering is.

En natuurlijk is het ook een stukje marketing. Ik heb namelijk een hekel aan Insta en besteed mijn tijd veel liever aan dingen waar ik blij van word. Workshops geven is daar één van.

Zo kun je dus op een laagdrempelige manier ervaren wat stembevrijding is. Want je weet pas wat het is als je het ervaren hebt.

En als je merkt dat je meer stembevrijding wilt, dan kun je een reeks op een jaartraject volgen of individueel bij mij komen. Scheelt je weer scrollen op Insta 🙂