Waarom stembevrijding bij stotteren?
Stembevrijding is een manier van zingen waarbij je zonder vaste melodie of tekst uiting geeft aan wat er in je leeft. Het gaat dus niet over goed of mooi zingen, maar over jezelf en je stem ruimte geven.
Deze manier van zingen is ontwikkeld door Jan Kortie. Een van zijn eerste workshops was getiteld ‘badkamerzingen’. Dat geeft je misschien een beeld. Vrijuit zingen, zonder dat het ergens aan hoeft te voldoen.
Zingen in deze vorm geeft ruimte aan blokkades die mensen op allerlei kleine en grote gebieden in hun leven ervaren. En onze ervaring is dat het ook werkzaam is voor mensen die stotteren.
Vandaar dat wij, Klara Gerrits en Jolanda Goes, stembevrijders, met veel passie en plezier stembevrijding aanbieden voor mensen die stotteren. En ook aan mensen die niet stotteren.
Om je een beter beeld te geven van wat stembevrijding bij stotteren kan doen, hieronder een column die Klara schreef naar aanleiding van haar eerste ervaring met stembevrijding en het afronden van haar opleiding een aantal jaar later.
Wil je nog meer lezen over stembevrijding en stotteren? Dan kan hier.
Het verhaal van Klara
Het was een vrijdagmiddag in een kerk in Amsterdam. Samen met mijn moeder was ik daarnaar afgereisd, want we waren nieuwsgierig naar stembevrijding. Er schijnt dan geen betere plek te zijn dan de introductieworkshop van Jan Kortie, de grondlegger. Al eerder zongen we met hem mee tijdens een mantra avond. Nu hadden we de stoute schoenen aangetrokken voor de workshop.
Ik deed dat jaar aan ‘juist doen als ik ergens angst voor voel’. Toen Jan drie vrijwilligers vroeg om naar voren te komen, moest ik daar natuurlijk één van zijn. We begonnen met om de beurt een geluid. Na drie rondes kreeg ik de eindopdracht: Zing net zo lang ‘Ja’ tot het lekker voelt en het dus mooi klinkt. Daar ging ik, met knikkende knieën en oksels vol angstzweet. Ik zong de ene na de andere ja. Ongemakkelijk. Klungelig. Giebelig. Het voelde als oneindig. En daar kwam dé Ja. Wát klonk ik prachtig! Stralende gezichten die mij aankeken.
Op wolkjes liep ik terug naar mijn stoel. Was ik hiertoe in staat? Voor al die vijftig mensen?
Mijn stem en ik hebben geen gemakkelijke relatie. Sinds ik peuter ben stotter ik en ook niet zo’n beetje. Ik deed er alles aan om mijn woorden uit mijn mond te persen. Haperend, op vooruitgeschoven adem, met grote oneindige blokkades. Toen ik nog klein was sloeg ik ze er zelfs uit. De schaamte was zo groot dat ik me vaak stilhield of wegliep voor ingewikkelde situaties. Maar in mij druist een enorme kwebbelgraag, dus ik bouwde ook een enorme woordenschat op, om moeilijk uit te spreken letters en woorden te omzeilen.
Logopedie was de eerste stap om ervan af te komen. Tijdens mijn pubertijd en mijn twintiger jaren deed ik nog twee therapieën. Beide niet met het gehoopte resultaat. Ik bleef bang voor situaties en durfde functies niet aan te nemen, omdat ik vond dat dat niet kon als je stottert. Veel praten bleef ik gelukkig wel altijd doen. Sommige mensen hoorden niet eens dat ik stotterde, maar in mij bleef de angst die me in alles beïnvloedde.
En toen die ‘Ja’. Mijn stem zo kunnen horen en er zelfs van kunnen genieten. Ik begon het voor me te zien: de weg naar het stembevrijdersschap. Want deze ervaring wilde ik delen met zoveel mogelijk mensen. Een groot verlangen voelde ik voor de stottergemeenschap.
Nu, na bijna twee jaar opleiding Ode aan de Vreugde, vraag ik me af wat het nu specifiek is geweest dat ik me zoveel rustiger voel over mijn stotteren. Want vloeiend zingen kan immers iedereen die stottert, daar zit het m niet in. Ik voel aan alles dat het is begonnen met ruimte. Jan gaf de uitnodiging en zei daarbij dat het zo lang mocht duren als nodig was. Daardoor kreeg ik de ruimte om naar mezelf te luisteren en mezelf te voelen. In die ruimte kon mijn stem iets in beweging zetten.
Deze ruimte krijgen en innemen is niet vanzelfsprekend voor mensen die stotteren. Door mijn stotteren moeten mensen altijd langer op mij wachten tot ik uitgesproken ben. Met de beste wil is die tijd is er niet altijd. Hierdoor kunnen luisteraars zich ongemakkelijk of ongeduldig gaan voelen. In dat ongemak is er vaak de reactie van willen helpen of het op willen lossen. Goed bedoeld, daar ga ik vanuit.
Als gevoelig persoon heb ik dit ongemak en het ongeduld echter altijd feilloos aangevoeld. Mijn reactie hierop was sneller spreken, tussen de stotters door, en ook zelf op zoek gaan naar iets wat het op zou kunnen lossen. Ik deed vooral enorm mijn best om mij aan te passen, zodat iedereen zich zo comfortabel mogelijk zou kunnen voelen.
Tijdens de opleiding leerde ik verder over ruimte. Ik kreeg de ruimte, leerde het innemen en nu in het laatste jaar leer ik mensen ruimte geven. Ruimte voor het ongemak, ruimte voor het oncomfortabele. Alles is welkom, de blijheid, schaamte, boosheid, angst. Want heeft niet ieder mens van tijd tot tijd deze gevoelens? Ze zijn universeel, maar kunnen bij iedereen anders worden geuit.
Is mijn stotteren nu over? Nee, dit stotteren hoort bij mij, net als heel veel andere dingen in mijn leven. Maar ik heb geleerd om het ruimte te geven en het te doorvoelen, in plaats van het steeds weg te duwen. Klank geven helpt daarbij enorm. Daar waar het altijd blokkeerde kan het nu stromen. Zo kan ik met steeds meer mildheid kijken naar mijn spreken en wordt het zoveel rustiger.
Maar vooral: het stotteren is ondergeschikt. Het speelt zich af op de achtergrond. Is het nooit meer ongemakkelijk? Zeker nog wel. Maar dat ongemak kan ik nu beter verdragen. En daardoor is er enorm veel vrije ruimte ontstaan. Ruimte voor mij. Ruimte voor jou. Ruimte voor ons allemaal.
Zangervaring niet nodig
Stembevrijding gaat niet over mooi zingen, maar over uiten wat er in je leeft. Hoe dat klinkt is totaal niet belangrijk. Bovendien is er maar één persoon die jouw lied kan zingen: jij. Zangervaring is daarom niet nodig.
Wel heel bruikbaar is nieuwsgierigheid naar jouw lied en de bereidheid om hier zonder oordeel naar op zoek te gaan. Startpunten daarvoor zijn zuchten, zingen op één toon, de woorden ja of nee. En voor je het weet ben je aan het zingen.
Spannend? Zeker, vooral de eerste keer. Gelukkig hoef je nergens aan te voldoen en niets te bereiken.
Weet je welkom precies zoals je bent!
Wie zijn wij?
Wij zijn vriendinnen, moeders, echtgenotes, lezers, levensgenieters, worstelaars, glimlachers en wat nog meer. Van alles. En we zijn stembevrijders.
Allebei hebben we een relatie met stotteren. Klara stottert. Jolanda stotterde als kind en doet dat nog weleens als ze moe is of gebeld wordt door een onbekend nummer.
Jolanda deed de opleiding logopedie en stopte daar in het vierde jaar mee. Klara is pedagoog.
Klara woont in Ferwoude (Friesland) en Jolanda in Utrecht.
